W sercu Gór Izerskich, na wysokości 825 metrów, ukryta jest Stacja Turystyczna Orle – miejsce, które łączy w sobie funkcję schroniska górskiego z żywą lekcją historii szklarstwa. To nie jest typowa górska chata – to cała osada złożona z kilku budynków, które pamiętają czasy XVIII-wiecznej huty szkła Carlsthal. Dziś nocują tu turyści w dawnych budynkach przemysłowych i strażnicach WOP, a kamienna Leśniczówka z 1860 roku pełni rolę bufetu i sali kominkowej.
- historyczne budynki dawnej huty szkła
- unikalna atmosfera małej osady
- bufet z lokalnymi specjałami
- wypożyczalnia sprzętu do aktywności
- bliskość szlaków turystycznych
Historia huty szkła Carlsthal i przemiana w schronisko
W 1754 roku rodzina Preusslerów założyła w tym miejscu hutę szkła Carlsthal, która stała się jedną z najsłynniejszych w tej części Europy. Całą osadę zamieszkiwali hutnicy i ich rodziny, którzy zajmowali się produkcją szkła. Przez ponad sto lat miejsce tętniło życiem, aż do zamknięcia huty.
Z dawnej świetności ocalały zaledwie dwa budynki – murowana z ciosanego kamienia Leśniczówka oraz opuszczony dom mieszkalny hutników stojący na środku osady. Leśniczówkę zbudowano około 1860 roku, prawdopodobnie jako siedzibę administracji huty. Po zamknięciu zakładu pełniła funkcję leśniczówki, a gdy tereny te znalazły się po polskiej stronie granicy, rozpoczęła się ich turystyczna historia.
Pozostałe budynki schroniska mają młodszą metrykę. Główna część noclegowa mieści się w byłej strażnicy Wojsk Ochrony Pogranicza, a turyści mogą nocować także w dawnej szlifierni huty szkła. To dość unikalne rozwiązanie – zamiast jednej chaty otrzymujemy kilka obiektów rozsianych po terenie, co nadaje miejscu charakter małej osady turystycznej.
Od 2000 roku w Orlim działa Towarzystwo Izerskie, które zrzesza miłośników Gór Izerskich i propaguje wiedzę o tradycjach szklarskich regionu. Co roku organizują tu Rowerowy Rajd RETRO z Orla do czeskiej Jizerki.
Co oferuje schronisko – noclegi, bufet i udogodnienia
Baza noclegowa dysponuje około 40 miejscami w pokojach od 2 do 7-osobowych o standardzie schroniskowym. Główny budynek noclegowy jest ogrzewany, na każdym piętrze znajdziemy łazienki i prysznice. Gdy ruch jest większy, otwierana jest dodatkowa sala zbiorcza. W ostateczności można rozłożyć namiot na odpłatnym polu namiotowym przed budynkiem bufetu – koszt to 15 złotych od osoby za noc.
Serce miejsca bije w kamiennej Leśniczówce. Tu mieści się bufet z ciepłymi i zimnymi daniami oraz sala kominkowa, gdzie można odpocząć po wędrówce. Asortyment bufetu obejmuje nie tylko posiłki i napoje, ale też mapy Gór Izerskich i Karkonoszy oraz pamiątki.
Dodatkowe udogodnienia to fińska sauna, wypożyczalnia rowerów, nart biegowych i rakiet śniegowych (20 złotych za cały dzień dla gości schroniska), a także warsztat do naprawy własnego roweru i miejsce do mycia – te usługi są bezpłatne. Na zewnątrz czeka piwny szałas, ławeczki i miejsce na grilla.
Szlaki i dojazd do Orla z Polany Jakuszyckiej
Najwygodniej dotrzeć do Orla z Polany Jakuszyckiej, która znajduje się około 10 minut jazdy samochodem ze Szklarskiej Poręby w kierunku przejścia granicznego w Jakuszycach. Na polanie jest spory bezpłatny parking oraz stacja kolejowa Szklarska Poręba Jakuszyce – najwyżej położona stacja kolejowa w Polsce, wyższa nawet niż zakopiańska.
Stąd do schroniska prowadzi kilka tras. Najbardziej popularna to asfaltowa leśna alejka, którą spokojnie przejdą rodzice z wózkami. Ta trasa łączy żółty i zielony szlak, jest łatwa i przyjemna. Można też wrócić szutrową drogą, tworząc pętlę – taka wycieczka zajmuje nieco ponad 2,5 godziny spokojnym tempem, plus czas na odpoczynek w schronisku.
Bardziej wymagające opcje to szlaki przez Cichą Równię czy pod Izerskimi Garbami. Orle leży u podnóża góry Granicznik, więc niezależnie od wybranej trasy czeka nas spacer przez malownicze partie Gór Izerskich. Zimą te same drogi zamieniają się w trasy narciarstwa biegowego – Jakuszyce i Szklarska Poręba to jedne z najważniejszych ośrodków biegówek w Polsce.
Co roku obok schroniska przebiega trasa Biegu Piastów – jednego z najbardziej znanych biegów narciarskich w kraju. To doskonały punkt obserwacyjny dla kibiców.
Dla kogo jest Stacja Turystyczna Orle
Orle to miejsce uniwersalne. Rodziny z małymi dziećmi docenią łatwy dojazd asfaltową drogą i możliwość spokojnej wycieczki bez stromych podejść. Dzieci będą zachwycone klimatem osady i opowieściami o dawnej hucie szkła.
Miłośnicy historii znajdą tu namacalny ślad przeszłości – kamienne mury Leśniczówki, opuszczone budynki hutników, pozostałości po przemysłowej działalności. To nie jest muzeum za szybą, tylko żywe miejsce, gdzie historia jest wpleciona w codzienne funkcjonowanie schroniska.
Rowerzyści mają stąd doskonałe połączenia szlakami w różnych kierunkach, a zimą biegacze narciarscy mogą wyruszyć wprost ze schroniska na kilometry tras. Turyści piesi znajdą tu wygodny punkt wyjścia do dalszych wędrówek po Górach Izerskich lub po prostu miejsce na relaks w otoczeniu lasu.
Atmosfera miejsca i co warto wiedzieć przed wizytą
Orle to schronisko całoroczne, funkcjonujące nieprzerwanie zarówno latem, jak i zimą. Nie ma tu luksusów, ale jest autentyczny klimat górskiej osady i poczucie, że odwiedzamy miejsce z duszą. Kamienna Leśniczówka z kominkiem, rozsiane po terenie budynki, cisza lasu – wszystko to tworzy atmosferę spokoju.
Warto pamiętać, że to miejsce turystyczne, więc w weekendy i sezonie może być spory ruch. Jeśli planujemy nocleg, lepiej wcześniej zadzwonić i zarezerwować miejsce. Standard jest schroniskowy – nie ma co liczyć na hotelowy komfort, ale dla wielu osób właśnie w tym tkwi urok takich miejsc.
Bufet oferuje solidne, góralskie jedzenie – zupy, dania ciepłe, napoje. Nie każdy wie, że zupa pokrzywowa to jedna z lokalnych specjalności, którą warto spróbować. Ceny są rozsądne, jak na górskie standardy.
Praktyczne informacje – ceny, kontakt, ile czasu zaplanować
Noclegi: Pokoje 2-7 osobowe w standardzie schroniskowym, około 40 miejsc. Dokładne ceny najlepiej sprawdzić telefonicznie lub na stronie schroniska. Pole namiotowe – 15 zł od osoby za noc.
Wypożyczalnia sprzętu: Rower, narty biegowe, rakiety śniegowe – 20 zł za cały dzień dla gości schroniska. Warsztat rowerowy i mycie – gratis.
Dodatkowe usługi: Fińska sauna dostępna na miejscu (cena do ustalenia), bufet z ciepłymi i zimnymi daniami, sprzedaż map i pamiątek.
Kontakt: Orle 1, 58-580 Szklarska Poręba, telefon: +48 500 610 115, email: [email protected], strona: www.orleizerskie.pl
Dojazd: Najłatwiej z Polany Jakuszyckiej (10 minut jazdy ze Szklarskiej Poręby w kierunku przejścia granicznego w Jakuszycach). Bezpłatny parking na polanie. Można też dojechać pociągiem do stacji Szklarska Poręba Jakuszyce.
Czas zwiedzania: Jeśli planujemy tylko spacer do schroniska i powrót z Polany Jakuszyckiej, warto zarezerwować około 3-4 godzin łącznie z odpoczynkiem. Dla dłuższych tras przez Góry Izerskie – cały dzień. Nocleg pozwala spokojnie zwiedzić okolicę i wyruszyć w góry wcześnie rano.
Najlepsza pora: Schronisko działa cały rok. Latem i jesienią to doskonała baza wypadowa na piesze wycieczki i przejażdżki rowerowe. Zimą miejsce zmienia się w raj dla biegaczy narciarskich – okoliczne trasy należą do najlepszych w Polsce.